DARMOWA DOSTAWA OD 200ZŁ!
Olejek lawendowy - właściwości i zastosowanie
        Olejki eteryczne    Komentarze 0
Olejek lawendowy - właściwości i zastosowanie

Olejek lawendowy - właściwości i zastosowanie

Olejek lawendowy to pierwszy olejek, po który sięga większość osób zaczynających przygodę z aromaterapią - i często ten, który zostaje z nimi najdłużej. Ma łagodny, kwiatowo-ziołowy zapach, dobrze łączy się z niemal wszystkimi innymi olejkami i sprawdza się zarówno wieczorem w sypialni, jak i w kąpieli, masażu czy przy praniu.

Poniżej opisujemy, czym jest prawdziwy olejek lawendowy (i czym różni się od tańszej lawendyny), co wiadomo o jego działaniu z badań, a czego nie warto mu przypisywać, oraz jak go używać na co dzień - z konkretnymi proporcjami i przepisami.



Skąd pochodzi olejek lawendowy?

Prawdziwy olejek lawendowy pozyskuje się z lawendy wąskolistnej (Lavandula angustifolia), tej samej, która rośnie w wielu polskich ogrodach. Olejek otrzymuje się przez destylację parą wodną kwitnących kwiatostanów, zbieranych latem w pełni kwitnienia. Do otrzymania 1 kg olejku potrzeba zwykle ponad 100 kg kwiatów.

Kojarzymy ją przede wszystkim z Prowansją, ale jednym z największych producentów olejku lawendowego na świecie jest Bułgaria - i właśnie stamtąd pochodzi nasz olejek lawendowy. Nazwa rośliny wywodzi się najczęściej od łacińskiego lavare, czyli „myć” - lawenda od wieków pachniała w łaźniach i w świeżo wypranej pościeli.



Lawenda, lawendyna i lawenda szerokolistna - czym się różnią?

Pod hasłem „olejek lawendowy” można kupić trzy różne olejki. Warto je odróżniać, bo pachną i działają inaczej:

  • Lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia) - najdelikatniejszy, słodkawo-kwiatowy zapach. To ją opisuje większość badań i to o niej jest ten artykuł.
  • Lawendyna (Lavandula × intermedia) - mieszaniec lawendy wąskolistnej i szerokolistnej. Daje dużo więcej olejku z hektara, więc jest tańsza. Pachnie ostrzej, bardziej kamforowo. Często trafia do detergentów i tanich kosmetyków.
  • Lawenda szerokolistna (Lavandula latifolia, ang. spike lavender) - wyraźnie kamforowa i „ziołowa”, bliżej jej do rozmarynu niż do kwiatowej lawendy.

Jeśli na etykiecie nie ma nazwy łacińskiej, nie wiesz, który z tych olejków kupujesz. Bardzo tani „olejek lawendowy” to często lawendyna albo kompozycja zapachowa.



Co jest w olejku lawendowym?

Za charakterystyczny zapach lawendy odpowiadają głównie dwa związki: linalol i octan linalilu. W dobrym olejku z lawendy wąskolistnej razem stanowią zwykle ponad połowę składu. Kamfory jest w nim mało - to właśnie odróżnia go od lawendyny i lawendy szerokolistnej.

Linalol jest jednocześnie składnikiem, który po utlenieniu może uczulać. Dlatego świeżość olejku i sposób przechowywania mają tu duże znaczenie (więcej o tym w części o bezpieczeństwie).



Właściwości olejku lawendowego - co mówią badania

Lawenda jest jednym z najczęściej badanych olejków w kontekście relaksu i snu. Uczciwie trzeba jednak powiedzieć, co z tych badań wynika:

  • Sen i wyciszenie. W kilku niewielkich badaniach wdychanie zapachu lawendy przed snem wiązało się z lepszą subiektywną oceną snu. Badania były małe i trudno w nich ukryć przed uczestnikami, że wąchają lawendę, więc wyniki traktujemy jako obiecujące, ale nie rozstrzygające.
  • Kapsułki z olejkiem lawendowym, które badano przy niepokoju, to specjalny preparat do połykania o ściśle kontrolowanym składzie i dawce. Nie ma to nic wspólnego z olejkiem eterycznym do aromaterapii - olejku lawendowego nie wolno połykać.
  • Skóra. Lawenda od dawna kojarzy się z pielęgnacją, ale olejki eteryczne łatwo podrażniają skórę wrażliwą i podrażnioną. W kosmetykach lawenda jest ceniona przede wszystkim za zapach.

Popularna historia o francuskim chemiku René-Maurice'ie Gattefossé, który miał wyleczyć poparzoną dłoń olejkiem lawendowym, to raczej legenda niż dowód. Gattefossé ma za to inną zasługę - spopularyzował słowo „aromaterapia”, wydając w 1937 roku książkę pod tym tytułem.

Krótko mówiąc: lawenda to świetny zapach na spokojny wieczór i przyjemny dodatek do pielęgnacji, ale nie lek. Przy bezsenności, silnym stresie czy dolegliwościach skórnych potrzebna jest pomoc lekarza.



Jak stosować olejek lawendowy?

W dyfuzorze

Najprostszy sposób. Do dyfuzora ultradźwiękowego dodaj 3-5 kropli na 100 ml wody i włącz go 20-30 minut przed snem albo na początku wieczornego odpoczynku. Nie trzeba, żeby dyfuzor pracował całą noc - zapach i tak zostaje w pokoju, a krótsze sesje są przyjemniejsze dla nosa.

Na poduszce i w pościeli

Zamiast kapać olejek bezpośrednio na poduszkę (może zostawić plamę i drażnić oczy), nałóż 1-2 krople na bawełnianą chusteczkę lub wacik i połóż je obok poduszki albo pod jej poszewką od spodu.

Przepis na mgiełkę do pościeli: do butelki z atomizerem (100 ml) wlej 2 łyżki alkoholu (np. czystej wódki), dodaj 15-20 kropli olejku lawendowego, wymieszaj, a potem uzupełnij wodą destylowaną. Wstrząśnij przed każdym użyciem i spryskaj pościel z odległości ok. 30 cm kilka minut przed snem, żeby zdążyła wyschnąć. Na ciemnych i delikatnych tkaninach najpierw zrób próbę.

W kąpieli

Olejek eteryczny nie rozpuszcza się w wodzie - wlany prosto do wanny pływa po powierzchni w postaci kropelek, które mogą podrażnić skórę. Dlatego 5-6 kropli olejku wymieszaj najpierw z łyżką oleju, mleka albo płynu do kąpieli i dopiero wtedy dodaj do wody. Uwaga: sama sól do kąpieli nie rozprowadzi olejku w wodzie.

W masażu

Do masażu całego ciała olejek lawendowy rozcieńcza się do 1-2%, czyli 6-12 kropli na 30 ml oleju bazowego (np. migdałowego, ze słodkich migdałów lub jojoba). Taka mieszanka pachnie delikatnie, ale wyraźnie. Lawenda dobrze łączy się w masażu z pomarańczą, cedrem i czarnym pieprzem.

W pielęgnacji

Odrobina olejku dodana do jednorazowej porcji kremu do rąk, balsamu lub maseczki nada im naturalny zapach - wystarczy 1 kropla na porcję. Nie dodawaj olejku do całego opakowania kosmetyku i nie nakładaj go na rany, otarcia czy oparzenia.

W praniu i w szafie

5-10 kropli olejku dodanych do pojemnika na płyn do płukania nada pościeli i ręcznikom delikatny zapach. Do szafy możesz włożyć drewniany krążek, kamień zapachowy albo woreczek z suszoną lawendą skropiony 2-3 kroplami olejku. Zapach trzeba odświeżać co kilka tygodni.

Lawendę od dawna kojarzy się z odstraszaniem moli, ale dowody na to są słabe. Pachnący woreczek w szafie to przyjemny dodatek, a nie ochrona ubrań - przy molach liczą się przede wszystkim porządki i szczelne przechowywanie wełny.

W sprzątaniu

Kilka kropli olejku w sprayu z wody i octu albo w wodzie do mycia podłóg łagodzi zapach octu i zostawia w domu kwiatową nutę. Lawenda dobrze łączy się tu z cytryną i drzewem herbacianym.



Mieszanki z olejkiem lawendowym do dyfuzora

Proporcje podajemy na około 100-200 ml wody w dyfuzorze:

  • Spokojny wieczór: 3 krople lawendy + 2 krople bergamotki.
  • Do sypialni: 3 krople lawendy + 1 kropla cedru + 1 kropla ylang-ylang.
  • Las po deszczu: 2 krople lawendy + 2 krople sosny + 1 kropla drzewa ho.
  • Świeży dom: 2 krople lawendy + 3 krople cytryny.
  • Słodko i ciepło: 3 krople lawendy + 2 krople krwistej pomarańczy.

Jeśli mieszanka wydaje się za mocna, zmniejsz liczbę kropli albo skróć czas pracy dyfuzora. Najlepszy zapach to taki, który czujesz po wejściu do pokoju, a po kilku minutach przestajesz zauważać.



Bezpieczne stosowanie olejku lawendowego

  • Rozcieńczaj przed nałożeniem na skórę: na ciało do 1-2% (6-12 kropli na 30 ml oleju), na twarz do 1% (ok. 1 kropla na 5 ml).
  • Zrób próbę uczuleniową - odrobina rozcieńczonego olejku na przedramieniu, obserwacja przez 24-48 godzin.
  • Nie stosuj u dzieci poniżej 2 lat. U starszych dzieci, w ciąży i podczas karmienia piersią skonsultuj się z lekarzem.
  • Uważaj na zwierzęta - koty są szczególnie wrażliwe na olejki eteryczne. Nie rozpylaj olejków w zamkniętym pokoju z kotem i zawsze zostaw zwierzęciu możliwość wyjścia.
  • Przechowuj olejek w chłodnym i ciemnym miejscu, szczelnie zamknięty. Utleniony linalol uczula silniej niż świeży, dlatego otwarty olejek najlepiej zużyć w ciągu 1-2 lat.
  • Nie połykaj olejku i nie dodawaj go do jedzenia ani napojów.



Najczęstsze pytania

Czy olejek lawendowy pomaga zasnąć?

Dla wielu osób zapach lawendy jest sygnałem, że pora się wyciszyć, a część badań sugeruje, że może poprawiać subiektywną ocenę snu. Nie jest to jednak lek nasenny. Najlepiej działa jako element stałego wieczornego rytuału: przyciemnione światło, bez telefonu, dyfuzor włączony na pół godziny przed snem.

Ile kropli olejku lawendowego do dyfuzora?

Zwykle 3-5 kropli na 100 ml wody. Jeśli Twój dyfuzor ma 200-300 ml, możesz dodać 6-10 kropli, ale zacznij od mniejszej ilości - lawenda w nadmiarze staje się męcząca.

Czy można stosować olejek lawendowy bez rozcieńczenia?

Na skórę - nie. Mimo łagodnej opinii lawenda też może podrażniać i uczulać, zwłaszcza gdy olejek jest stary. Zawsze mieszaj ją z olejem bazowym albo kosmetykiem.

Czy olejek lawendowy odstrasza komary?

Lawenda bywa wymieniana wśród zapachów odstraszających owady, ale jej działanie jest słabe i krótkie. Na wieczór na tarasie lepiej sprawdzą się zapachy cytrynowe (np. trawa cytrynowa), a w lesie i na łące - sprawdzony repelent z apteki.

Czym się różni olejek lawendowy od lawendynowego?

Lawendyna to tańszy mieszaniec o ostrzejszym, bardziej kamforowym zapachu. Prawdziwy olejek lawendowy z lawendy wąskolistnej pachnie łagodniej i słodziej. Sprawdź nazwę łacińską na etykiecie - powinno być Lavandula angustifolia.

Czy olejek lawendowy jest bezpieczny dla kota?

Koty nie potrafią dobrze rozkładać wielu składników olejków eterycznych, dlatego nie nakładaj im żadnych olejków na sierść i nie rozpylaj ich w małym, zamkniętym pomieszczeniu, w którym przebywa kot. Krótka dyfuzja w przewietrzanym pokoju, z którego kot może wyjść, to rozsądny kompromis - w razie wątpliwości zapytaj weterynarza.

Jeśli szukasz olejku z lawendy wąskolistnej, sprawdź nasz naturalny olejek eteryczny lawendowy z Bułgarii.

Przeczytaj też:

Zostaw odpowiedź